Chính trị - Kinh tếKhoa học - Công nghệKiến tạo xã hộiTrí thức- Giáo dục

Tự do cho Khoa học – Chúng ta đã làm công việc này như một sự cần thiết hữu cơ

72143_10151181020023778_85299441_n

Tôi rất cám ơn Ban Chấp hành đã cho tôi cơ hội này để nói chuyện với các bạn. Tôi muốn nói chuyện tối nay – nếu một số các bạn có trí nhớ tốt có lẽ các bạn sẽ thấy buổi nói chuyện này là chí lý – như là một nhà khoa học đồng nghiệp, và ít nhất là một người với cùng suy tư về tình thế khó khăn của chúng ta hiện nay. Tôi chẳng có điều gì rất triệt để để nói, hoặc một sự giác ngộ vĩ đại nào sẽ gây sốc hầu hết các bạn. Tôi không nói điều gì như là một khích lệ to lớn. Lý ra có lẽ tôi đã thích nói chuyện với các bạn vào một ngày trước đây – nhưng tôi đã không thể nói chuyện với bạn như là một Giám đốc. Tôi không thể nói chuyện, và sẽ không nói chuyện tối nay, quá nhiều về các vấn đề chính trị thực tiễn liên hệ. Lý do chính đáng cho điều đó là- Tôi không biết nhiều về chính trị thực tiễn. Và có một lý do khác, phàn nào hạn chế tôi trong quá khứ. Như các bạn đã biết, một số người trong chúng ta đã được yêu cầu làm cố vấn kỹ thuật cho Bộ trưởng Bộ Chiến tranh, và qua Bộ trường này cố vấn cho Tổng Thống. Trong quá trình này chúng tôi đã tự nhiên thảo luận những điều trong tâm trí của chúng ta và đã được thành, thường là rất sẵn sàng, những người được nghe các vấn đề bí mật; không thể nói chi tiết về những gì ông A nghĩ và ông B không suy nghĩ, hoặc những gì sẽ xảy ra vào tuần tới, mà không vi phạm những điều bí mật.

Tôi không nghĩ rằng đó là điều quan trọng. Tôi nghĩ rằng có những vấn đề khá đơn giản và khá sâu, và có liên quan đến chúng ta như là một nhóm các nhà khoa học, liên quan đến chúng ta nhiều hơn, có lẽ hơn bất cứ nhóm nào khác trên thế giới. Tôi nghĩ rằng rất có ích để nhìn lại một chút vào tình trạng của chúng ta—điều gì đã xảy ra với chúng ta – và cái nhìn này phải cho chúng ta sự thành thật, trí tuệ, nguồn sức mạnh trong những ngày không-quá-dễ-dàng sắp tới. Tôi muốn xác định vấn đề một cách sâu sắc và nghiêm trọng đến mức tôi có thể, và sau đó có lẽ đến các câu hỏi trực tiếp trong quá trình của cuộc thảo luận sau đó. Tôi muốn bất cứ ai cảm thấy thích thì cứ hỏi tôi một câu hỏi và nếu tôi không thể trả lời, như thường là vậy, tôi sẽ nói là tôi không thể trả lời.

Điều đã xảy ra với chúng ta – thực sự là khá lớn, nó lớn đến mức mà tôi nghĩ rằng ở khía cạnh nào đó nó là một trong các phát triển lớn nhất của thế kỷ XX, sự khám phá ra thuyết tương đối, và sự phát triển của lý thuyết nguyên tử và diễn giải dưới ngôn ngữ hỗ trợ cho thuyết tương đối, để so sánh sự tương tự giữa hai l‎ý thuyết. Những điều này, như các bạn biết, buộc chúng ta phải xem xét lại mối quan hệ giữa khoa học và tư duy hàng ngày. Chúng buộc chúng ta nhìn nhận rằng thực tế là chúng ta đã có thói quen nói một thứ ngôn ngữ và sử dụng một số khái niệm không nhất thiết có sự tương ứng gì với thế giới thực. Chúng buộc chúng ta phải chuẩn bị cho những bất cập trong những phương cách con người cố gắng để đối phó với thực tế, chính vì thực tế đó. Bằng cách nào đó, tôi nghĩ rằng những đức tính này, đức tính mà các nhà khoa học đã bị ép học một cách miễn cưỡng vì bản chất của thế giới mà họ đang nghiên cứu, có thể hữu ích ngay hôm nay trong việc chuẩn bị cho chúng ta để có được cái nhìn triệt để về các vấn đề, tự nhiên hoặc dễ dàng hơn là những người không có được những kinh nghiệm khoa học.

Tuy nhiên, ảnh hưởng thực sự của việc tạo ra bom nguyên tử và vũ khí nguyên tử – để hiểu rằng người ta phải nhìn lại, tôi nghĩ rằng hãy nhìn lại thời kỳ khi khoa học vật lý đang phát triển trong những ngày phục hưng, và khi khoa học mang lại các đe dọa được cảm nhận rất sâu sắc trên toàn thế giới Kitô giáo. Sự so sánh, tất nhiên, là không hoàn hảo. Bạn thậm chí có thể muốn nghĩ đến những ngày trong thế kỷ trước khi lý thuyết tiến hóa dường như là một mối đe dọa cho các giá trị sống của con người. Sự so sánh này không hoàn hảo bởi vì trong vũ khí nguyên tử không có gì cả – chắc chắn là không có gì mà chúng ta đã làm ở đây, hoặc trong khoa vật lý và hoá học ngay trước thời của công việc chúng ta làm ở đây, mà có tư tưởng cách mạng nào. Tôi không nghĩ rằng quan niệm về phân hạch hạt nhân chẳng gây căng thẳng cho ai muốn tìm hiều, và tôi không cảm thấy bất cứ ai trong chúng ta đã thực sự học được gì sâu sắc bằng cách suy nghĩa thêm về vấn đề này. Vấn đề này rất khác. Nó không phải là một ý tưởng – nó là một phát triển và một thực tế – nhưng nó có điểm chung với những ngày đầu của khoa học vật lý về một sự kiện là sự tồn tại của khoa học đang bị đe dọa, và giá trị của khoa học đang bị đe dọa. Đây là điểm mà tôi muốn nói một chút.

Tôi nghĩ rằng hầu như không cần phải nói lý do tại sao ảnh hưởng lại mạnh mẽ như vậy. Có ba lý do: một là tốc độ phi thường mà những điều ngay tại tuyến đầu của khoa học đã được chuyển đổi để ảnh hưởng đến rất nhiều người đang sống, và có khả năng ảnh hưởng tất cả mọi người đang sống. Một điều khác là thực tế, phần lớn hoàn toàn do tình cờ, và cũng liên hệ với vấn đề tốc độ, là các nhà khoa học đóng một vai trò lớn không chỉ trong việc cung cấp nền tảng [lý thuyết] cho vũ khí nguyên tử, mà còn thực sự làm ra vũ khí nguyên tử. Về điểm này, chúng ta chắc chắn là gần gũi với vũ khí nguyên tử hơn bất kì nhóm nào khác. Thứ ba là cái chúng ta tạo ra– một phần vì bản chất kỹ thuật của vấn đề, một phần bởi vì chúng ta làm việc chăm chỉ, một phần bởi vì chúng ta gặp may mắn–đã đến với thế giới với một thực tế công phá tan nát và đột ngột đến mức không có cơ hội nào cho các đường ranh được hao mòn từ từ.

Khi cân nhắc về tình hình hiện nay của khoa học, có lẽ là hữu ích để suy nghĩ một chút về những gì người ta nói và cảm nhận về động cơ của họ khi tham gia vào công việc này. Ta luôn luôn phải lo ngại rằng những gì mọi người nói về động cơ của họ là không đầy đủ. Nhiều người nói những điều khác nhau, và tôi nghĩ hầu hết trong đó có giá trị nào đó. Có một mối quan tâm lớn hàng đầu là kẻ thù của chúng ta có thể phát triển những vũ khí này trước chúng ta, và cảm giác – ít nhất là trong những ngày đầu, một cảm giác rất mạnh mẽ – rằng nếu không có vũ khí nguyên tử, có thể là rất khó khăn, có thể là không thể, có thể là cần một thời gian vô cùng dài để giành được chiến thắng trong cuộc chiến. Những quan tâm này đã giảm một chút vì rõ ràng rằng cuộc chiến dù gì cũng sẽ thắng lợi. Một số người, tôi nghĩ rằng, thúc đẩy bởi sự tò mò, và như vậy là đúng, và một số khác bởi một cảm giác phiêu lưu mạo hiểm, và như vậy cũng là đúng. Những người khác có nhiều lập luận chính trị hơn và nói, “Vâng, chúng ta biết rằng vũ khí nguyên tử là khả thi về nguyên tắc, và không nên treo trên đầu toàn thế giới mối đe dọa của một sự khả thi nhưng chưa thành hiện thực. Điều đúng là thế giới nên biết những gì có thể thành hiện thực trong lĩnh vực này và đối phó với nó. ” Và người ta thêm vào lý luận đó luận cứ rằng đó đã là lúc mọi người tại mọi nơi trên thế giới được đặc biệt chín muồi và rộng mở để đối phó với vấn đề này vì tính trực tiếp của các tồi tệ của chiến tranh, bởi vì tiếng khóc hoàn vũ từ tất cả mọi người rằng chúng ta không thể có chiến tranh thế này này một lần nữa, ngay cả một cuộc chiến tranh không có bom nguyên tử. Và cuối cùng, và tôi nghĩ là đúng, cảm giác rằng có lẽ không có nơi nào trên thế giới mà sự phát triển vũ khí nguyên tử sẽ có một cơ hội tốt hơn để dẫn đến một giải pháp hợp lý, và một cơ hội nhỏ hơn để dẫn đến thiên tai, hơn là tại Hoa Kỳ. Tôi tin rằng tất cả những điều này người ta nói là đúng sự thật, và tôi nghĩ rằng chính tôi cũng đã nói tất cả các điều này một lúc nào đó.

Nhưng khi bạn đi đến tận cùng thì lý do chúng ta đã làm công việc này bởi vì nó là một cần thiết hữu cơ. Nếu bạn là một nhà khoa học, bạn không thể chận đứng một điều như vậy. Nếu bạn là một nhà khoa học, bạn tin rằng đó là tốt để tìm hiểu thế giới hoạt động như thế nào, rằng đó là tốt để tìm ra những gì thực tế, rằng đó là tốt để chuyển giao cho nhân loại sức mạnh lớn nhất có thể có để kiểm soát thế giới và để đối phó với thế giới theo ánh sáng của thế giới và giá trị của thế giới.

Hiện đã có rất nhiều nói chuyện về tội ác của bí mật, che giấu, kiểm soát, an ninh. Một số bàn luận đó chỉ xảy ra ở bình diện thấp, giới hạn vào việc nói rằng rất khó khăn hoặc bất tiện để làm việc trong một thế giới mà không có tự do làm những gì bạn muốn. Tôi nghĩ rằng nói như thế là hợp lý, và sức đề kháng gần như nhất trí của các nhà khoa học đối với sự kiểm soát và bí mật là một hợp lý, nhưng tôi nghĩ rằng lý do của nó có thể nằm sâu hơn một chút. Tôi nghĩ rằng nó xuất phát từ thực tế rằng tính bí mật tấn công ngay vào gốc rễ của khoa học và điều khoa học phục vụ. Bạn không thể là một nhà khoa học, trừ khi bạn tin rằng học hỏi là việc tốt. Rất không tốt để là một nhà khoa học, và không thể là một nhà khoa học, trừ khi bạn nghĩ rằng chia sẻ kiến thức của bạn là điều có giá trị cao cả nhất, chia sẻ kiến thức với bất cứ ai quan tâm. Không thể là một nhà khoa học, trừ khi bạn tin rằng kiến thức của thế giới, và sức mạnh mà kiến thức này cho, là điều có giá trị bẩm sinh cho nhân loại, và rằng bạn đang sử dụng nó để giúp truyền bá kiến thức, và sẵn sàng chấp nhận hậu quả. Và, do đó, tôi nghĩ rằng sự đề kháng mà chúng ta cảm nhận và thấy mọi nơi quanh ta đối với bất cứ điều gì có vẻ như là một nỗ lực đối xử với khoa học của tương lai như thể đó là một điều nguy hiểm, một điều cần phải được theo dõi và quản lý, bị chống đối không bởi vì sự bất tiện của nó – tôi nghĩ rằng chúng ta đang ở trong một vị trí đòi hỏi chúng ta phải sẵn sàng chấp nhận bất kỳ sự bất tiện nào–nhưng bị chống đối bởi vì nó được dựa trên một triết lý không phù hợp với triết lý sống mà chúng ta đã học được trong quá khứ.

Có rất nhiều người cố gắng ngọ nguậy ra khỏi vấn đề này. Họ nói rằng tầm quan trọng thực sự của năng lượng nguyên tử không nằm trong các loại vũ khí đã được thực hiện, tầm quan trọng thực sự nằm trong tất cả các lợi ích to lớn mà năng lượng nguyên tử, phóng xạ khác nhau, sẽ mang đến cho nhân loại. Có thể có một số sự thật trong điều này. Tôi chắc chắn rằng có sự thật trong đó, bởi vì có bao giờ trong quá khứ mà một lĩnh vực mới mở ra mà mọi thành quả thực sự của nó được thấy hết ngay từ đầu. Tôi có một sự tự tin rất cao, thành quả – cái gọi là ứng dụng thời bình của năng lượng nguyên tử sẽ có trong tất cả những gì chúng ta nghĩ, và nhiều hơn nữa. Có những người khác cố gắng trốn thoát tính cấp bách của tình trạng này bằng cách nói rằng, rốt cuộc thì chiến tranh luôn luôn rất khủng khiếp, rốt cuộc thì tất cả các vũ khí đã luôn luôn thành tồi tệ hơn và tồi tệ hơn, rằng đây chỉ là một vũ khí khác và nó không tạo ra một thay đổi lớn, vũ khí nguyên tử không phải là quá xấu, các cuộc đánh bom đã xấu trong cuộc chiến này và đây không phải là một sự thay đổi – nó chỉ thêm một chút hiệu quả cho bom, một số cách bảo vệ sẽ được phát minh. Tôi nghĩ rằng những nỗ lực này để khuếch tán và làm suy yếu bản chất của cuộc khủng hoảng chi làm cho nó thành nguy hiểm hơn. Tôi nghĩ rằng chúng ta phải chấp nhận nó như là một cuộc khủng hoảng rất nghiêm trọng, để nhận ra rằng những vũ khí nguyên tử mà chúng ta đã bắt đầu thực hiện là rất khủng khiếp, rằng vũ khí nguyên tử liên quan đến một thay đổi, không chỉ là một thay đổi nhỏ: chấp nhận điều này, và chấp nhận cùng với nó nhu cầu cần có những thay đổi trong thế giới để có thể du nhập những phát triển này vào cuộc sống của con người.

Như là các nhà khoa học, tôi nghĩ rằng có lẽ chúng ta có một khả năng lớn hơn để chấp nhận thay đổi, và chấp nhận thay đổi triệt để, bởi vì kinh nghiệm của chúng ta trong việc theo đuổi khoa học. Và điều đó có thể giúp chúng ta – điều đó, và thực tế là chúng ta đã sống với nó – có thể giúp chúng ta thể thành hữu ích phần nào trong việc hiểu biết những vấn đề này.

Tôi thấy rõ ràng chiến tranh đã thay đổi. Rõ ràng đối với tôi là nếu những quả bom đầu tiên – quả bom được thả xuống Nagasaki – nếu chúng có thể phá hủy mười dặm vuông, thì đó là một chuyện lớn. Rất rõ ràng đối với tôi là những quả bom này sẽ rất rẻ, nếu có ai muốn làm bom; rất rõ ràng đối với tôi là đây là một tình trạng mà một sự thay đổi về số lượng, thay đổi, trong đó lợi thế xâm lược so với phòng thủ – tấn công so với phòng thủ – được chuyển đổi, thay đổi về số lượng này có tất cả các tính chất của một sự thay đổi về chất lượng, các tính chất của sự thay đổi trong bản chất của thế giới. Tôi biết rằng vì chiến tranh đã trở thành không thể chịu đựng được, và câu hỏi đáng lý ra phải được hỏi và theo đuổi sau cuộc chiến tranh này, một cách nhiệt tâm hơn câu hỏi sau cuộc chiến trước đó, là có cách nào để tránh chiến tranh không? Nhưng tôi nghĩ rằng sự ra đời của bom nguyên tử và sự thật là không phải là quá khó để làm bom nguyên tử – sự thật là bom nguyên tử sẽ trở thành phổ quát nếu mọi người muốn làm cho chúng thành phổ quát, sự thật là bom nguyên tử không làm kinh tế của bất kỳ quốc gia hùng mạnh nào thành cạn kiệt, và năng lực hủy diệt của chúng sẽ gia tăng và năng lực hủy diệt đó hiện nay đã cao hơn bất kì một vũ khí nào đến mức không so sánh được – tôi nghĩ rằng những điều này tạo ra một tình hình mới, quá mới đến nỗi có một chút nguy hiễm, một chút nguy hiểm ngay trong lòng tin là các vũ khí nguyên tử chúng ta có là một luận cứ mới cho các sắp xếp và hy vọng đã hiện diện trước khi bom nguyên tử ra đời. Tôi nói vậy có nghĩa là dù tôi rất thích nghe những biện hộ cho một liên đoàn thế giới, hoặc những biện hộ cho tổ chức Liên Hợp Quốc, như người đã nói những điều này trong nhiều năm – thích nghe nhiều như tôi thích nghe người ta nói rằng đây là một luận cứ mới, tôi nghĩ rằng người ta đã phần nào lạc đường, bởi vì điểm chính không phải là vũ khí nguyên tử tạo thành một luận cứ mới. Lúc nào chúng ta cũng có luận cứ tốt. Điểm chính là vũ khí nguyên tử tạo thành một lĩnh vực, một lĩnh vực mới, và một cơ hội mới để hiện thực hóa các điều kiện tiên quyết. Tôi nghĩ rằng khi mọi người nói về một thực tế rằng đây không chỉ là một nguy hiểm lớn, nhưng một hy vọng lớn, đây là những gì họ nên hàm ý. Tôi không nghĩ rằng họ nên có hàm ý là có những điều không biết, dù chắc chắn là có những điều không biết về giá trị của năng lượng nguyên tử cho kỹ nghệ và khoa học, nhưng là thực tế đơn giản rằng trong lĩnh vực này, bởi vì nó là một mối đe dọa, bởi vì nó là một nguy hiểm, và bởi vì nó có một số đặc điểm đặc biệt, mà tôi sẽ trở lại, có một khả năng hiện thực hóa, bắt đầu hiện thực hóa, những thay đổi cần thiết nếu có ta muốn có chút hòa bình nào.

373993_529184490443117_1335664781_n

Đó là những thay đổi rất xa rộng/sâu sắc. Đó là những thay đổi trong quan hệ giữa các quốc gia, không chỉ trong tinh thần, không chỉ trong pháp luật, mà cả trong quan niệm và cảm xúc. Tôi không biết điều nào là trước tiên trong những điều này, tất cả chúng phải được kết hợp với nhau, và chỉ có sự tương tác dần dần giữa các điều này mới có thể làm nên hiện thực. Tôi không đồng ý với những người nói rằng bước đầu tiên là phải có một cấu trúc của luật pháp quốc tế. Tôi không đồng ý với những người nói rằng điều duy nhất là có cảm giác bằng hữu. Tất cả những điều này đều có liên quan. Tôi nghĩ là đúng khi nói rằng vũ khí nguyên tử là mối hiểm họa ảnh hưởng đến tất cả mọi người trên thế giới, và trong ý thức đó, đó là một vấn đề hoàn toàn chung, một vấn đề chung như vấn đề chung của Đồng Minh để đánh bại Đức Quốc Xã. Tôi nghĩ rằng để đối phó với vấn đề chung này, phải có một ý thức đầy đủ về trách nhiệm cộng đồng. Tôi không nghĩ rằng ai đó có thể trông mong mọi người đóng góp cho giải pháp của vấn đề này trừ khi họ thấy được khả năng tham gia vào giải pháp đó của mình. Tôi nghĩ rằng đây là lĩnh vực mà việc thi hành một trách nhiệm chung như vậy có một số lợi thế quyết định. Đây là một lĩnh vực mới, mà trong đó quyền lợi trực tiếp trong vài vùng của thế giới có thể ít nghiêm trọng hơn rất nhiều so với những vùng khác. Đây là một vấn đề nghiêm túc ở đất nước [Mỹ]này, và đây là một trong những vấn đề của chúng ta. Nó là một lĩnh vực mới, trong đó vai trò của khoa học đã lớn dến mức tâm trí của tôi hầu như không thể tưởng tượng được rằng các truyền thống quốc tế của khoa học, và tình huynh đệ của các nhà khoa học, không nên đóng một vai trò xây dựng. Một lĩnh vực mới mà trong đó tính chất lạ thường và đặc biệt của những hoạt động kỹ thuật cho phép người ta thành lập một cộng đồng lợi ích như là một kế hoạch thử nghiệm cho một kiểu hợp tác quốc tế mới. Tôi nói nó là một kế hoạch thử nghiệm vì khá rõ ràng rằng việc kiểm soát vũ khí nguyên tử không thể tự nó là kết thúc độc nhất của hoạt động như vậy. Kết thúc độc nhất này chỉ có thể là một thế giới đoàn kết, và một thế giới trong đó chiến tranh sẽ không xảy ra. Nhưng những điều đó không xảy ra qua đêm, và trong lĩnh vực này, có vẻ như người ta có thể bắt đầu, và bắt đầu mà không gặp những trở ngại không thể vượt qua mà lịch sử thường đặt trên con đường của bất kỳ nỗ lực hợp tác nào. Ngay đây, điều này không phải là chuyện dễ, và điểm mà tôi muốn nhấn mạnh, điểm tôi muốn đặt trọng tâm vào, là cần phải có một sự thay đổi to lớn trên phương diện tinh thần. Có những điều mà chúng ta gìn giữ rất thân yêu, và tôi nghĩ là đúng để gìn giữ rất thân yêu; tôi sẽ nói rằng từ “dân chủ” có lẽ đại diện cho vài điều đó cũng như bất kì từ nào khác. Có nhiều nơi trên thế giới không có nền dân chủ. Có những thứ khác mà chúng ta giữ gìn thân yêu, và đúng là chúng ta nên giữ. Và khi tôi nói về một tinh thần mới trong các vấn đề quốc tế, tôi có ý là ngay cả đối với những gì sâu xa nhất của những điều mà chúng ta trân quý, và người Mỹ đã sẵn sàng chết cho những điều đó- và chắc chắn hầu hết chúng ta sẽ sẵn sàng chết cho những điều đó- ngay cả trong những gì sâu sắc nhất, chúng ta nhận ra rằng có cái gì đó sâu sắc hơn; cụ thể là, sự cùng chung gắn bó với mọi người ở khắp mọi nơi. Chỉ khi bạn làm vậy thì điều này mới có ý nghĩa, bởi vì nếu bạn tiếp cận vấn đề và nói, “Chúng tôi biết những gì là đúng và chúng tôi muốn sử dụng bom nguyên tử để thuyết phục bạn đồng ý với chúng tôi,” thì bạn đang ở trong một vị trí rất yếu và bạn sẽ không thành công, bởi vì trong những điều kiện như vậy, bạn sẽ không thành công trong việc uỷ thác trách nhiệm cho sự tồn tại của loài người. Đó là một tuyên bố hoàn toàn đơn phương, bạn sẽ tìm thấy chính mình cố gắng bằng vũ lực để ngăn chặn một thảm họa.

Tôi muốn bày tỏ sự cảm thông tối đa với những người đã phải vật lộn với vấn đề này và với ngôn từ mạnh nhất tôi xin các bạn không đánh giá thấp khó khăn của vấn đề. Tôi có thể nghĩ đến một so sánh, và tôi hy vọng nó không phải là một so sánh hoàn toàn tốt: trong những ngày trong nửa đầu của thế kỷ XIX, đã có nhiều người, chủ yếu là ở miền Bắc, nhưng một số ở miền Nam, nghĩ rằng chẳng có tai họa nào trên trái đất tồi tệ hơn so với chế độ nô lệ của con người, và không có gì làm họ sẵn sàng hiến dâng đời sống của họ hơn là trừ tận gốc chế độ nô lệ. Luôn luôn, khi tôi còn trẻ, tôi tự hỏi tại sao khi Lincoln là Tổng thống, ông đã không tuyên bố rằng cuộc chiến chống lại miền Nam, khi nó nổ ra, là một cuộc chiến để chế độ nô lệ được bãi bỏ, rằng đây là điểm trung tâm, điểm tập hợp , của cuộc chiến đó. Lincoln đã bị những người chủ trường bãi bỏ nô lệ chỉ trích rất nhiều như bạn đã biết, bởi nhiều người được gọi là cực đoan thời đó, bởi vì Lincoln dường như tiến hành một cuộc chiến mà không đụng đến điều quan trọng nhất đó. Tuy nhiên, Lincoln đã nhận ra, và tôi chỉ mới hiểu được chiều sâu và trí tuệ của điều đó trong vài tháng qua , đó là vượt xa hơn vấn đề chế độ nô lệ là vấn đề của cộng đồng của nhân dân của đất nước, và vấn đề của Liên Bang. Tôi hy vọng rằng ngày nay điều này sẽ không là vấn đề kêu gọi chiến tranh, nhưng tôi muốn nhắc nhở bạn rằng để bảo toàn Liên Bang Lincoln đã phải hạ cấp vấn đề trước mắt là xóa bỏ chế độ nô lệ, và tôi tin – và tôi nghĩ rằng nếu Lincohn có thể làm được cách của mình thì ông ta đã làm như thế, hạ cấp nó xuống thấp hơn là sự mâu thuẫn của những ý niệm này trong một dân tộc đoàn kết để xóa bỏ nô lệ.

Đây là những phần nào nhận xét nói chung và có thể thích hợp để nói một hoặc hai điều thực tế hơn một chút, không quá khó khăn như vậy để nắm bắt.. Đó là, những thoả thuận nào giữa các quốc gia sẽ là một khởi đầu hợp lý. Tôi không biết câu trả lời cho điều này, và tôi rất chắc chắn rằng không nên có câu trả lời có sẵn, đó là cái đòi hỏi liên tục làm việc. Nhưng tôi nghĩ rằng không có hại gì để có một số đề nghị hợp lý cụ thể. Và tôi sẽ đi một bước xa hơn và hỏi những câu hỏi như câu hỏi bí mật – làm bối rối các nhà khoa học và những người khác – ngay cả bí mật cũng không phải là một chủ đề phù hợp với hành động đơn phương. Nếu năng lượng nguyên tử được xem là một vấn đề quốc tế, như tôi nghĩ rằng nó phải được xem như thế, nếu nó được đối xử trên cơ sở của một trách nhiệm quốc tế và một mối quan tâm chung của quốc tế, thì vấn đề bí mật cũng là vấn đề quốc tế. Tôi không có ‎ý nói là cách phân loại hiện tại của chúng ta và thủ tục hiện tại của chúng ta, mà trong nhiều trường hợp rất là nực cười, cần được duy trì. Tôi có ý nói là vấn đề cơ bản về việc làm thế nào để điều trị tình trạng nguy hiểm này không nên được điều trị đơn phương bởi Hoa Kỳ, hoặc bởi Hoa Kỳ kết hợp với Anh.

Điều đầu tiên tôi sẽ nói về bất kỳ đề nghị nào là mọi đề nghị nên được coi là đề nghị tạm thời, và bất cứ khi nào một đề nghị được thiết lập ta cần hiểu và đồng ý rằng trong vòng một năm hoặc hai năm–bất cứ khoảng thời gian hợp lý nào – đề nghị sẽ được xem xét lại và những đã vấn đề phát sinh, và những phát triển mới đã xảy ra, sẽ đòi hỏi viết lại đề nghị.. Tôi nghĩ rằng điểm duy nhất là sẽ có chỉ một vài điều trong những đề nghị đó làm việc đúng hướng, và những điều đó nên được chấp nhận mà không buộc phải làm ngay tất cả những thay đổi, mà chúng ta biết cuối cùng phải xảy ra, đối với những người chưa sẵn sàng cho các thay đổi đó. Tốt hay không thì không chắc, nhưng đối với tôi nếu các bạn chọn bốn điểm này, công việc có thể tốt: thứ nhất, là chúng ta đang đối phó với một giải pháp tạm thời, được công nhận là tạm thời. Thứ hai, các quốc gia tham gia vào giải pháp sẽ có một ủy ban năng lượng nguyên tử liên quốc gia, hoạt động theo chỉ thị tổng quát nhất từ các quốc gia khác nhau, nhưng với một quyền lực mà chỉ ủy ban có, và không thuộc dưới quyền xem xét của lãnh đạo quốc gia, bắt dầu với các ứng dụng xây dựng năng lượng nguyên tử mà tất cả chúng ta đều muốn nhìn thấy phát triển– các nguồn năng lượng, và vô số các công cụ nghiên cứu là khả năng tức thì. Thứ ba, sẽ không chỉ đơn thuần là có khả năng trao đổi các nhà khoa học và học sinh, mà nên thiết lập một cơ cấu rất, rất cụ thể để phần nào ép buộc các trao đổi nhân sự như vậy, để chúng ta có thể khá chắc chắn rằng tình huynh đệ của các nhà khoa học sẽ được củng cố và các liên hệ mật thiết mà phần lớn của tương lai phụ thuộc vào sẽ được củng cố và có ảnh hưởng. Và thứ tư, tôi sẽ nói rằng không có quả bom nào được làm ra nữa. Tôi không biết liệu những đề nghị này tốt không, và tôi nghĩ rằng bất cứ ai trong nhóm này cũng sẽ có đề xuất riêng của mình. Nhưng tôi đề cập đến chúng như là những điều rất đơn giản, mà tôi không tin là có thể giải quyết vấn đề, và tôi muốn nói rõ ràng chúng không phải là giải pháp cuối cùng hoặc thậm chí sờ đến giải pháp cuối cùng, nhưng tôi nghĩ là nên được bắt đầu ngay lập tức; Tôi tin rằng – mặc dù tôi biết rất ít về điều này – các điều này cũng có thể được chấp nhận bởi bất kỳ quốc gia nào muốn trở thành đối tác với chúng ta trong cam kết tuyệt vời này.

Một trong những câu hỏi mà bạn sẽ muốn nghe thêm, và tôi chỉ có một chút hy vọng có thể thành công trong việc trả lời, là cho đến mức độ nào một quan điểm như vậy – quan điểm rằng sự sống của khoa học đang bị đe dọa, sự sống của thế giới đang bị đe dọa, và chỉ có sửa đổi sâu sắc về những gì tạo nên điều đáng để đấu tranh cho và đáng sống cho, thì cuộc khủng hoảng này mới có thể được giải quyết—cho đến mức độ nào những quan điểm này được những người khác chấp thuận? Chắc chắn không phải là mọi nhà khoa học đều đồng ý với các giải pháp này, nhưng tôi nghĩ rằng các giải pháp này đồng thuận với tất cả các ý kiến đã được trình bày trong nhóm này, và tôi biết rằng nhiều bạn bè của tôi ở đây đồng ý với nhau. Tôi nói đặc biệt về Bohr, người đã ở đây rất nhiều trong những ngày khó khăn, đã có nhiều cuộc thảo luận với chúng tôi, và đã giúp chúng tôi đạt được kết luận rằng [đó] không chỉ là một giải pháp mong muốn, nhưng đó còn là giải pháp duy nhất, rằng không có lựa chọn nào khác.

Tôi sẽ nói rằng các nhà khoa học có các khuynh hướng ly tâm mà dường như với tôi đó là một chút nguy hiểm, nhưng không rất nguy hiểm. Một trong số đó là nỗ lực cố gắng, trong thế giới hiểm nguy này, ở trong đó chức năng của khoa học đang bị đe dọa, cố gắng để sắp xếp thuận tiện cho việc tiếp tục của khoa học, và không chú ý đến những điều kiện tiên quyết để làm cho khoa học có ý nghĩa. Một khuynh hướng khác là xu hướng nói chúng ta phải có một khoa học tự do và khoa học mạnh, vì điều này sẽ làm cho chúng ta thành một quốc gia mạnh mẽ và cho phép chúng ta chiến đấu trong chiến tranh tốt hơn. Đối với tôi đây là một sai lầm sâu sắc, và tôi không muốn nghe nó. Khuynh hướng thứ ba thậm chí còn quái dị hơn, và đó là nói, “Ô cho Liên Hiệp Quốc các quả bom cho các mục đích cảnh sát, và chúng ta hãy trở lại với vật lý và hóa học.” Tôi nghĩ rằng không khuynh hướng nào trong số này thực sự được chấp nhận rộng rãi, nhưng chúng cho thấy rằng có những người đang rất cố gắng để né tránh những gì tôi nghĩ là vấn đề khó khăn nhất. Chúng ta phải chờ đợi các giải pháp sai này, và các giải pháp quá dễ, và ba giải pháp này thỉnh thoảng lại trồi lên.

Tôi có thể nói về thế giới bên ngoài là có những người nhanh chóng thấy tính nghiêm trọng của tình hình, và hiểu nó trong các cách không quá khác với cách tôi đã cố gắng để phác thảo. Không phải chỉ trong các nhà khoa học là chúng ta có người khôn ngoan và người ngu ngốc. Tôi đã có dịp, trong vài tháng vừa, gặp những người làm việc với chính phủ– lập pháp, các nhánh hành pháp, và thậm chí cả các nhánh của ngành tư pháp, và tôi đã thấy nhiều trong họ một sự hiểu biết về vấn đề này là gì, và các đường giải quyết tổng quát là gì, hểu biết rất rõ ràng. Tôi đặc biệt đề cập đến cựu Bộ trưởng Bộ chiến tranh, ông Stimson, người, có lẽ nhiều như bất cứ người nào, dường như hiểu được là vô vọng và thiếu thực tế đến thế nào để tấn công vấn đề này với một mức độ hời hợt, và lòng tận hiến của ông cho sự phát triển vũ khí nguyên tử được chi phối bởi sự hiểu biết của ông về hy vọng rằng nằm trong vũ khí ngyên từ là một thế giới mới. Tôi biết đây là một bất ngờ, bởi vì hầu hết mọi người nghĩ rằng Bộ Chiến tranh có chức năng duy nhất của nó là tạo chiến tranh. Bộ trưởng Bộ chiến tranh có chức năng khác.

Tôi nghĩ rằng đây là một câu hỏi quan trọng: đó là, các nước khác có cái nhìn thế nào về những vấn đề này. Tôi nghĩ rằng điều quan trọng là nhận ra rằng ngay cả những người có thông tin tốt ở đất nước này cũng chậm hiểu, chậm chạp trong việc tin rằng những quả bom sẽ hoạt động, và sau đó chậm hiểu rằng sự hoạt động của các quả bom sẽ tạo ra vấn đề sâu sắc. Chúng ta thích nói tốt về quả bom, không chỉ là chúng ta ở đây tại địa phương này, nhưng trên cả nước, bởi vì chúng ta làm bom, và chúng ta tự hào về chúng. Tôi nghĩ rằng ở những vùng đất khác, có thể còn khó khăn hơn để sự hiểu biết về tầm quan trọng của điều này mọc rễ. Vì lý do này, tôi không chắc chắn rằng những cơ hội lớn nhất cho sự tiến bộ lại chẳng nằm phần nào trong tương lai xa hơn là tôi đã từng suy nghĩ trong một thời gian dài .

Đã có hai hoặc ba báo cáo chính thức của Tổng thống được xác định, hầu như trong vài phương diện luôn luôn có mâu thuẫn không thể tránh khỏi, chính sách chính thức của Chính phủ. Và tôi nghĩ rằng ta không phải hoàn toàn nản lòng vì có mâu thuẫn, bởi vì những mâu thuẫn cho thấy rằng vấn đề đang được hiểu như là một khó khăn, tạm thời được coi là vấn đề không có giải pháp. Chắc chắn bạn sẽ nhận thấy, đặc biệt là trong các thông điệp cho Quốc hội, nhiều dấu hiệu cho thấy một sự cảm thông với, và hiểu biết về, quan điểm mà nhóm này nắm giữ, và tôi đã thảo luận sơ qua tối nay. Tôi nghĩ rằng tất cả chúng ta được khuyến khích với cụm từ “quá cách mạng để xem xét trong khuôn khổ của những ý tưởng cũ.” Đó là điều tất cả chúng ta đều nghĩ. Tôi nghĩ rằng tất cả chúng ta được khuyến khích bởi ý thức cấp bách đã được nhấn mạnh thường xuyên và mạnh mẽ. Tôi nghĩ rằng tất cả chúng ta phải được khuyến khích bởi việc công nhận, công nhận chính thức của Chính phủ về tầm quan trọng– tầm quan trọng lớn lao của sự tự do trao đổi ý tưởng khoa học và thông tin khoa học giữa tất cả các nước trên thế giới. Sẽ là vô lý để xem đây là mục đích cuối cùng, nhưng tôi nghĩ rằng cũng là một điều rất nguy hiểm nếu ta không nhận ra rằng đây là một điều kiện tiên quyết. Chính tôi cũng hơi nản lòng bởi sự giới hạn mục tiêu vào việc loại bỏ vũ khí nguyên tử, và tôi đã thấy nhiều bài viết– có thể là các bạn cũng đã thấy – trong đó được mục tiêu này được giải thích như sau: “Hãy để chúng tôi có được thỏa thuận quốc tế cấm vũ khí nguyên tử và sau đó cho phép chúng tôi quay lại để có một cuộc chiến tranh, tốt đẹp.” Đây chắc chắn không phải là một cách tốt để nhìn vào vấn đề. Tôi nghĩ rằng, nói lại lần nữa, rằng nếu giải quyết những vấn đề liên hệ đến bom nguyên tử, người ta phải có một kế hoạch thử nghiệm cho giải pháp chấm dứt chiến tranh.

Nhưng điều chắn chắn làm các bạn bối rối, và làm tôi bối rối, trong các báo cáo chính thức, là ý‎ niệm nhất quyết giữ trách nhiệm đơn phương trong việc xử lý các loại vũ khí nguyên tử. Dù những động cơ của đất nước này tốt thế nào – Tôi sẽ không tranh luận với mô tả của Tổng thống về các động cơ và mục đích — chúng ta có 140 triệu người, và có 2 tỷ người sống trên trái đất. Chúng ta phải hiểu rằng bất cứ cam kết gì của chúng ta về quan điểm và ý tưởng của chúng ta, và dù chúng ta tự tin đến mức nào rằng các quan điểm và ý tưởng của chúng ta rốt cuộc sẽ chiến thắng, sự cam kết tuyệt đối của chúng ta với các quan điểm và ‎ý tưởng đó, phủ nhận quan điểm và ý tưởng của các dân tộc khác, không thể là cơ sở cho bất kỳ thỏa thuận nào.

Như tôi đã nói, trong một thời gian dài tôi đã có cảm giác cực kỳ khẩn cấp, và tôi nghĩ rằng có thể có cái gì đó đúng về điều đó. Có một khoảng thời gian ngay sau khi sử dụng quả bom đầu tiên, có lẽ tự nhiên nhất là một tuyên bố rõ ràng về chính sách, và những bước đầu tiên để thực hiện chính sách, đã phải được thực hiện, và tôi sẽ sai nếu tôi không thừa nhận rằng một cái gì đó có lẽ đã bị mất, và có thể có bi kịch trong mất mát đó. Nhưng tôi nghĩ rằng thực tế đơn giản là trong thế giới thực tế, với những người thực tế ở trong đó, đã cần thời gian, và có thể mất thêm thời gian, để hiểu điều này một cách rốt ráo. Và tôi không chắc chắn, như tôi đã nói trước đây, là những vùng đất khác sẽ không mất nhiều thời gian hơn là ở đất nước này. Như bây giờ, con đường duy nhất của chúng ta là xem những gì chúng ta có thể làm để mang lại một sự hiểu biết tại mức độ sâu sắc đủ để làm cho một giải pháp thành hiện thực, và để làm điều đó không chậm trễ.

Ai đó có thể nghĩ rằng các quan điểm được đề xuất trong bài diễn văn của Tổng thống nhân Ngày Hải quân là không hoàn toàn đáng khích lệ, rằng nhiều người thông thạo hơn chúng ta trong nghệ thuật thực tế về quản l‎ý quốc gia, đã thấy thêm hy vọng trong cái nhìn cực đoan, mà thoáng qua thì có vẻ có tầm nhìn, hơn là cách tiếp cận ở mức truyền thống hơn.

Tôi không có rất nhiều hơn nữa để nói. Có một vài điều các nhà khoa học có lẽ nên nhớ, mà tôi không nghĩ rằng tôi cần phải nhắc nhở chúng ta, nhưng đằng nào thì tôi cũng sẽ nhắc. Một là các khoa học gia rất thường được gọi lên để cung cấp thông tin kỹ thuật trong cách này hay cách khác, và tôi nghĩ rằng người ta phải cẩn thận để tư vấn trung thực. Và đó là là điều khó khăn, không phải bởi vì người ta nói dối, nhưng vì thường xuyên câu hỏi được lồng trong một hình thức làm cho rất khó để đưa ra một câu trả lời mà không gây nhầm lẫn. Tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ ở một vị trí rất yếu, trừ khi chúng ta duy trì lương tâm ở mức cao nhất, đó là truyền thống của chúng ta trong việc nói sự thật, và trong việc phân biệt giữa cái chúng ta biết là sự thật và cái ta hy vọng có thể là sự thật.

Điều thứ hai tôi nghĩ rằng đúng để nói là: Người ta cảm nhận ở khắp mọi nơi rằng tình huynh đệ giữa chúng ta và các nhà khoa học ở các nước khác có thể là một trong những điều hữu ích nhất cho tương lai, nhưng rõ ràng là ngay cả ở đất nước này không phải tất cả các nhà khoa học chúng ta luôn luôn đồng ý.

Không có hại trong đó, những bất đồng là khỏe mạnh. Nhưng chúng ta không thể mất đi ý nghĩa của tình anh em chỉ vì bất đồng ý, chúng ta không được mất niềm tin cơ bản về các nhà khoa học đồng nghiệp của chúng ta.

Tôi nghĩ rằng chúng ta không có chút hy vọng nào nếu chúng ta nhượng bộ trong lòng tin của chúng ta về giá trị của khoa học, về lợi ích mà nó có thể đem đến cho thế giới qua kiến thức về thực tế, về thiên nhiên, để dần dần đạt được kiểm soát lớn hơn và lớn hơn trên thiên nhiên, để học tập, giảng dạy, và hiểu biết. Tôi nghĩ rằng nếu chúng ta mất niềm tin vào đó, chúng ta không còn là nhà khoa học, chúng ta bán đi di sản của chúng ta, chúng ta mất đi những gì quý giá nhất của thời gian khủng hoảng này.

Nhưng có một điều khác nữa: chúng ta không chỉ là nhà khoa học, chúng ta còn là con người. Chúng ta không thể quên đi sự phụ thuộc vào đồng loại của mình. Tôi không chỉ nói về sự phụ thuộc về vật chất mà không có nó chẳng thể có khoa học, thiếu nó chúng ta chẳng thể làm việc; mà tôi còn nói về sự phụ thuộc về đạo đức sâu thẳm mà ở đó, giá trị của khoa học phải đặt trong thế giới con người, ở đó là nơi để những điều căn nguyên, cội rễ của chúng ta bám vào. Đây là những gắn kết mạnh nhất trên thế giới, mạnh hơn mọi sự từng kết nối chúng ta với nhau, đó là sự gắn kết sâu sắc nhất – ràng buộc chúng ta với đồng loại của mình.

J. Robert Oppenheimer
BÀI PHÁT BIỂU CHO HIỆP HỘI Các nhà khoa học LOS Alamos
Los Alamos, ngày 02 Tháng 11 năm 1945

(Quỳnh Linh, Diệu Sương và Trần Đình Hoành dịch)

Nguồn dinhvinh.blogspot

Share
Share:

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *