Tôi đọc

Kiến tạo hay là chết?

183708_491169220912023_192834760_n

Tiếp theo cuộc cách mạng tự học của Hà Thủy Nguyên và câu trả lời đại trà cho một thế hệ không còn nhạt nhẽo: Đó không phải là cuộc thay đổi cách thi THPT, cũng không phải là việc thay bộ trưởng giáo dục này nọ, mà chính là một triết lý giáo dục của thế kỷ 21-Triết thuyết kiến tạo trong giáo dục.

Có thể nói, việc có một cuộc cách mạng trong giáo dục ở Việt Nam hiện tại là một nhu cầu cấp thiết của xã hội vì hệ quả của cuộc khủng hoảng giáo dục đã tạo nên một lỗ hổng cực lớn cho nền văn hóa-xã hội nước nhà.

Giáo Dục Kiến Tạo-Giáo Dục Của Thế Kỷ 21

Tại Nhật Bản tiếp cận với thuyết kiến tạo từ năm 1927, do giáo sư Kanji Hatano lúc bấy giờ đang là sinh viên của trường đại học Tokyo đưa về. Tới thập niên 60, Nhật Bản là một trong những quốc gia được UNESCO chuyển giao chương trình dạy các môn khoa học theo thuyết kiến tạo. Đây được đánh giá là một trong những đổi mới đặc biệt quan trọng của giáo dục Nhật Bản. Tới những năm 1980, học thuyết này đã trở thành xu thế trong giáo dục của Nhật, đặc biệt trong giảng dạy ngoại ngữ.
Trong quá trình vận dụng học thuyết này trong giảng dạy, Nhật Bản đã vấp phải không ít khó khăn mà theo nghiên cứu của trường đại học Kansai, khó khăn lớn nhất là vấn đề văn hóa (culturation). Với đặc thù của một quốc gia phương Đông, vai trò của người thầy luôn được đề cao trong các trường học, khoảng cách giữa thầy và trò tương đối lớn, cộng thêm với ảnh hưởng của phương pháp truyền thụ vẫn còn quá lớn, học sinh, sinh viên Nhật Bản chưa thực sự đón nhận cách giáo dục theo học thuyết Kiến tạo. Đặc biệt, có thời kỳ, sinh viên và phụ huynh ở Nhật Bản đã gây lên một làn sóng phản đối “datsu yutori kyoiku” (anti-relaxed education), bày tỏ mong muốn quay lại cách dạy hàn lâm truyền thống. Nghiên cứu của trường Kansai cũng đã đưa ra kết luận, vận dụng thuyết Kiến tạo vào trong giảng dạy là vấn đề biến đổi về văn hóa chứ không đơn thuần chỉ là thay đổi phương pháp, mô hình giảng dạy. Hiện nay, nhiều trường ĐH (Tokyo, Shizouka…) nghiên cứu về thuyết Kiến tạo, song vẫn chưa áp dụng đại trà với các cấp học.

Tại Mỹ, sau thời kì bị gọi là “Big Daddy-Thứ ngón tiền của” thì giáo dục kiến tạo đã trở thành một hệ thống giáo dục chuẩn mực và từ sự chuẩn mực này đã tạo nên làn sóng ứng dụng kiến tạo trong giáo dục. Việc mô hình MOOC (Giáo dục trực tuyến mở) thành một nhánh giáo dục đại trà và khiến những cánh cửa cao của các trường đại học Mỹ không còn xa lạ với sinh viên. Người có nhu cầu học tập có thể học bất cứ nơi đâu và có thể lựa chọn thứ mình cần học.

Giáo dục Việt cũng đã ứng dụng thành công giáo dục kiến tạo tại các trường như FPT Education, Trường giáo dục thực nghiệm Đà Lạt, Trường giáo dục thực nghiệm Huế…trang giáo dục mở Giapschool, Khan’s Academy và các trang web giáo dục khác đã chứng minh đây là mô hình giáo dục của thế.

Giáo Dục Kiến Tạo là gì?

Bên trong giáo dục kiến tạo là một hệ thống giáo dục được đầu tư bài bản với những nhà tâm lý học, giáo dục học như : John Dewey, Maria Montessori, Lev Vygotsky, Seymour Papert…

Board game hại não hàng đầu hiện nay

“Học tập qua làm việc” hay “học tập qua trải nghiệm” là những cụm từ đơn giản để có thể hiểu triết lý giáo dục này. Việc để con người ta được giao tiếp, được phản bác nhau để cùng nhau tìm ra những thứ mới, kiến thức mới dựa trên những tri thức cũ đã khiến cho vai trò của người thầy trở nên lu mờ và thật sự lu mờ hơn khi học sinh có thể học khi còn là một đứa trẻ và với một chiếc máy tính nối mạng Internet. Nói như thể kiến tạo ủng hộ một “thế hệ lướt” như cảnh những đứa trẻ lứa Ipad, chạm Iphone. Thế hệ trẻ kiến tạo là những người trẻ biết cân bằng những giá trị truyền thống và lĩnh hội tri thức mới cùng nhau. Khi đó, không chỉ có Tâm-Tầm-Tài mà các em còn có Trí-Dũng-Nhân.

Vài mô hình giảng dạy của giáo dục kiến tạo

Project-based learning – Học theo dự án, người học trải qua một quá trình tìm tòi, khám phá để trả lời một câu hỏi, một vấn đề hay một thử thách đòi hỏi tư duy sâu do giáo viên đưa ra. Một dự án được tiến hành với sự hướng dẫn của giáo viên. Các em có thể học hỏi, tìm tòi, khám phá và sáng tạo thêm những cái mới. Qua đó có thể hình thành trong các em kỹ năng làm việc nhóm, tư duy phản biện, tư duy mạo hiểm và sáng tạo…tránh tập trung vào hệ tư duy bậc thấp như giáo dục hiện nay.

Học tập gợi mở (Inquiry-based learning)-Phương pháp học gợi mở là phương pháp bắt đầu bằng việc đưa ra các câu hỏi, các vấn đề hay các kịch bản thay vì đưa ra những dữ liệu đã được thiết lập hoặc mô tả kiến thức theo cách đơn giản. Giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn.

Học tập hỗn hợp (Blended learning)
Là một phương pháp dạy, học kết hợp những ưu điểm và hạn chế nhược điểm của hình thức dạy học truyền thống (trên lớp) và hình thức học trực tuyến (e-learning) và cá nhân hóa học tập (self-paced learning).

Học tập đảo ngược (Flipped learning/classroom)
Học tập đảo ngược là một dạng của học tập hỗn hợp. Có thể hiểu ngắn gọn, đây là hình thức đảo ngược hoàn toàn cách dạy học truyền thống. Kiến thức mới được người học tự tìm hiểu trước (thường là ở nhà) qua các bài giảng video. Giờ học trên lớp tập trung giải quyết các nội dung vốn trước đây được coi là bài tập về nhà và dành nhiều thời gian hơn cho việc thảo luận, đào sâu kiến thức.

Và còn rất nhiều phương pháp học tập sẽ được giới thiệu vào các bài sau.

–Lê Trường An

(CTV Book Hunter)

Share
Share:

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *