book_hunter_tin_don

Những cuộc nổi dậy như mùa xuân Ả Rập hay các cuộc biểu tình trong mấy năm qua đã chứng minh rõ hơn khả năng lan truyền thông tin và kích hoạt hành động tập thể của truyền thông xã hội.

Vào năm 2010, Hernán Makse và các đồng nghiệp đã nghiên cứu mạng lưới tương tác phức tạp này để tìm cách xác định ai là những người có ảnh hưởng nhất trong sự lan tỏa một ý tưởng hoặc làm lây lan một bệnh truyền nhiễm. Họ cho rằng sự lan rộng không phụ thuộc vào những người có nhiều mối quan hệ quen biết nhất, mà là những người nằm tại các mắt xích nhất định của của mạng lưới.

Mới đây, Javier Borge-Holthoefer và Yamir Moreno ở trường Đại học Zaragoza Tây Ban Nha đã phân tích tin đồn lan rộng bằng cách mô hình hóa sự lan tỏa trong xã hội bằng toán học. Cấu trúc Mô hình bao gồm một thằng ngốc (ignorant – là người có thể là thiếu hiểu biết, hoặc không biết gì về một số phần thông tin), một kẻ phát tán (spreader- nhận thức được và sẵn sàng để truyền tải thông tin), hoặc một kẻ dập tắt (stiftler – hiểu biết nhưng không quan tâm trong việc chia sẻ tiếp thông tin). Một thằng ngốc gặp một kẻ phát tán thì có thể trở thành kẻ phát tán khác, trong khi một kẻ phát tán chia sẻ với những người có hiểu biết rồi – tức là các kẻ dập tắt hoặc kẻ phát tán – thì sự lan truyền bị chặn và người nghe trở thành một kẻ dập tắt mới.

Tiến hành mô hình hóa bằng toán học một số mạng như: email, mạng tham vấn chéo trong giới blog chính trị Mỹ, Twitter và cấu trúc định tuyến của Internet, các tác giả đã tìm thấy tính chất lan truyền của tin đồn khác xa so với sự lây lan của dịch bệnh. Đối với dịch bệnh, véc-tơ truyền bệnh (kẻ phát tán) đóng vai trò quan trọng nhất. Ngược lại, đối với sự khởi phát những tin đồn, các nhà nghiên cứu không tìm thấy kẻ phát tán có ảnh hưởng nào đáng kể.

Đồng thời nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng có những nút mạng nằm trong hạt nhân của mạng lưới có thể tác động như những tường lửa, trở thành tác nhân chính thủ tiêu tin đồn, biết tất cả các thông tin lưu hành nhưng ngăn không cho nó lan rộng ra toàn hệ thống. Vì vậy, tin đồn có lan truyền được hay không,phụ thuộc vào có “kẻ dập tắt” và cả vị trí của anh ta trong mạng lưới.

Physical Review

J.Borge-Holthoefer, Y.Moreno

Nguồn dịch: Tạp Chí Tia Sáng

Share
Share:

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *