Bài độc quyền Sáng tác Tản văn

GHI CHÉP CUỐI ĐỜI CỦA KRISHNAMURTI (12): KHI CON NGƯỜI BẤU VÍU VÀO SỰ TIẾP TỤC

Hunters
Written by Hunters

Thứ hai, ngày 18 tháng 4 năm 1983

Một ngày mới và mặt trời vẫn chưa mọc trong một tiếng đồng hồ nữa hay như vậy. Còn khá tối và cây cối yên lặng, đang chờ đợi bình minh và mặt trời sẽ mọc đằng sau những quả đồi. Đáng ra nên có một bài kinh cầu nguyện dành cho bình minh. Mặt trời lên chầm chậm, lan tỏa toàn thế giới. Và ở đây trong một ngôi nhà tách biệt an bình này, được vây quanh bởi những cây cam và một vài bông hoa, có sự yên tĩnh lạ lùng. Vẫn chưa có chim chóc líu lo tiếng hót buổi sáng của chúng. Thế giới đang ngủ, ít ra là trong vùng đất này của thế giới, xa khỏi mọi nền văn minh, khỏi ồn ào, tàn bạo, thô tục, và diễn thuyết của các nhà chính trị.

Chầm chậm, bằng kiên nhẫn vô biên, bình minh bắt đầu trong tĩnh mịch sâu thẳm của ban đêm. Nó bị phá vỡ bởi những con chim bồ câu ai oán và tiếng kêu của một con cú. Có nhiều cú ở đây, chúng đang gọi nhau. Và những quả đồi cùng cây cối đang bắt đầu tỉnh giấc. Trong tĩnh lặng bình minh bắt đầu, mỗi lúc một sáng hơn và sáng hơn, và những giọt sương đọng trên mỗi chiếc lá và mặt trời vừa leo qua quả đồi. Những tia sáng đầu tiên của mặt trời được hấp thụ trong những cây cao kia, trong cây sồi già cỗi đã ở đó trong một thời gian rất, rất lâu. Và con bồ câu ai oán bắt đầu bài ca sầu thảm êm dịu của nó. Bên kia con đường, bên kia những cây cam, có một con chim công đang kêu. Ngay cả trong vùng đất này của thế giới cũng có những con công, ít ra có một vài con. Và ngày đã bắt đầu. Một ngày tuyệt vời. Nó quá mới mẻ, quá trong lành, quá sinh động và đầy vẻ đẹp. Nó là một ngày mới mẻ không còn những hồi tưởng của quá khứ, không còn tiếng gọi của một sự việc khác.

Có sự kinh ngạc vô cùng khi người ta nhìn ngắm tất cả những vẻ đẹp – những quả cam bóng loáng kia cùng những chiếc lá sẫm màu, và một số ít bông hoa, rực sáng thành hào quang. Người ta kinh ngạc bởi ánh sáng lạ thường này mà chỉ vùng đất này của thế giới dường như có được. Người ta kinh ngạc khi người ta thấy sự sáng tạo dường như không khởi đầu và không kết thúc – một sáng tạo không bởi tư tưởng ma mãnh, nhưng sáng tạo của một buổi sáng mới mẻ. Sáng nay sáng tạo đó như thể nó không bao giờ như trước kia, quá ngời sáng, quá tinh khiết. Và những quả đồi xanh xanh đang nhìn xuống. Nó là sáng tạo của một ngày mới mẻ như nó không bao giờ đã là trước kia.
Có một con sóc đuôi dài và rậm, run rẩy và nhút nhát dưới cây tiêu già nua đã mất đi nhiều cành; nó đang mỗi lúc một già nua hơn. Đúng là nó đã trông thấy nhiều cơn bão, giống như cây sồi đã trông thấy vì tuổi tác già cỗi của nó, im lặng, bằng vẻ trang nghiêm đầy tôn kính. Một buổi sáng mới mẻ, đầy tràn sự sống cổ xưa; không thời gian, không những vấn đề. Nó hiện hữu và việc đó trong chính nó là một kỳ diệu. Nó là một buổi sáng mới mẻ không mọi ký ức. Tất cả những ngày của quá khứ đều kết thúc, hết rồi, và tiếng kêu của con bồ câu ai oán vọng qua thung lũng, và mặt trời lúc này ở trên quả đồi, bao phủ quả đất. Và nó cũng không có ngày hôm qua. Cây cối trong mặt trời và những bông hoa không thời gian. Đó là kỳ diệu của một ngày mới.

“Chúng ta muốn sự tiếp tục,” người đàn ông nói. “Tiếp tục là thành phần của cuộc sống chúng ta. Tiếp tục của thế hệ sau thế hệ, của truyền thống, của những sự việc chúng ta đã biết và đã nhớ. Chúng ta khao khát sự tiếp tục và chúng ta phải có nó. Nếu không vậy chúng ta là gì? Tiếp tục ở ngay gốc rễ của sự tồn tại của chúng ta. Tồn tại là tiếp tục. Chết có lẽ đến, có lẽ có một kết thúc đến nhiều sự vật nhưng luôn luôn có tiếp tục. Chúng ta quay trở lại để tìm ra gốc rễ của chúng ta, nhận dạng của chúng ta. Nếu người ta đã giữ gìn sự khởi đầu của người ta như một gia đình, có thể người ta lần ra dấu tích nó, thế hệ sau thế hệ qua nhiều thế kỷ, nếu người ta thích thú loại sự việc đó. Tiếp tục của thờ phượng chúa, tiếp tục của những học thuyết, tiếp tục của những quan điểm, những giá trị, những nhận xét, những kết luận – có một tiếp tục trong tất cả những sự việc người ta đã nhớ được. Có một tiếp tục từ khoảnh khắc chúng ta được sinh ra đến khi chúng ta chết, cùng tất cả những trải nghiệm, tất cả hiểu biết mà con người đã thâu lượm được. Nó có là một ảo tưởng không?”

‘Cái gì có sự tiếp tục? Cây sồi đó, có thể đã hai trăm năm, có một tiếp tục cho đến khi nó chết hay bị chặt xuống bởi con người. Và cái gì là sự tiếp tục này mà con người muốn, khao khát có? Tên tuổi, hình dạng, tài khoản ngân hàng, những sự việc được ghi nhớ? Ký ức có một tiếp tục, những hồi tưởng của cái đã hiện hữu. Toàn bộ tinh thần, cái tôi, là ký ức và không còn gì thêm nữa. Chúng ta giao cho cái tinh thần rất nhiều, nhiều sự việc – những phẩm chất, những đức hạnh, những kỳ tích cao cả và sự vận dụng của nhiều việc làm thông minh trong cả thế giới bên ngoài lẫn bên trong. Và nếu người ta chịu khó tìm hiểu cẩn thận, không có bất kỳ thành kiến hay kết luận nào, người ta bắt đầu hiểu ra rằng toàn bộ sự hiện hữu của con người với cái mạng lưới bao la của những kỷ niệm, những hồi tưởng, những sự việc đã xảy ra trước kia, tất cả đều có sự tiếp tục. Và chúng ta khao khát bấu víu vào sự tiếp tục đó.’

Con sóc đã trở lại. Nó đã rời đây được hai tiếng đồng hồ, lúc này nó trở lại ngồi trên một cành cây và đang gặm nhấm một món gì đó, đang quan sát, đang lắng nghe, rất cảnh giác và tỉnh táo, sinh động, đang run rẩy đầy phấn khích. Nó đến và đi mà không thèm bảo với bạn nó đang đi đâu và khi nào nó sẽ trở lại. Và khi ngày mỗi lúc một ấm hơn, con chim bồ câu và mọi chim chóc đều bay đi. Có vài con bồ câu đang bay theo bầy từ nơi này sang nơi khác. Bạn có thể nghe đôi cánh của chúng đang đập trong không gian. Hồi trước thường có một con cáo ở đây – người ta không thấy nó lâu lắm rồi. Có thể nó đã đi mất và không bao giờ trở lại. Có quá nhiều người quanh đây. Có nhiều con vật gặm nhấm nhưng con người nguy hiểm lắm. Và đây là con sóc nhỏ xíu nhút nhát và lăng xăng như con chim sẻ.

Mặc dù không có sự tiếp tục ngoại trừ ký ức, liệu rằng trong toàn thân tâm con người, trong bộ não, có một nơi, một địa điểm, một khu vực nhỏ hay lớn, nơi đó ký ức không tồn tại, ký ức không bao giờ tiếp xúc được? Nó là một sự kiện phi thường khi quan sát tất cả điều này, khi cảm thấy cách sống của bạn bằng khôn ngoan, có lý luận, hiểu rõ sự phức tạp và nhiêu khê của ký ức, và sự tiếp tục của nó mà , rốt cuộc, là hiểu biết. Hiểu biết luôn luôn trong quá khứ, hiểu biết là quá khứ. Quá khứ là ký ức được tích lũy vô hạn gọi là truyền thống. Và khi bạn đã dày xéo lối mòn đó một cách cần mẫn, một cách sáng suốt, hiển nhiên bạn phải hỏi: không hiểu rằng có một khu vực trong bộ não con người hay trong bản chất và cấu trúc thực sự của một con người, không chỉ trong thế giới bên ngoài của những hoạt động của anh ấy nhưng ở bên trong, thẳm sâu trong những hóc hẻm mênh mông và yên lặng của bộ não riêng của anh ấy, một cái gì đó mà không là kết quả của ký ức, không là chuyển động của một tiếp tục?

Những quả đồi và cây cối, những đồng cỏ và những khu rừng, sẽ tiếp tục chừng nào quả đất còn tồn tại nếu con người trong sự tàn bạo và nỗi tuyệt vọng của anh ấy không hủy diệt nó hoàn toàn. Con suối, cái nguồn phun nước, mà từ đó con suối bắt đầu, có một tiếp tục, nhưng người ta không bao giờ hỏi liệu rằng những quả đồi và vượt khỏi những quả đồi có sự tiếp tục riêng của chúng hay không.

Nếu không có sự tiếp tục thì có cái gì? Không có gì cả. Người ta kinh hãi khi không là gì cả. Không là gì cả có nghĩa không là một sự việc – không là sự việc được gom góp bởi tư tưởng, không là sự việc được thâu lượm bởi ký ức, những hồi tưởng, không là sự việc mà bạn có thể diễn tả bằng từ ngữ và sau đó đo lường. Hầu như chắc chắn nhất, chính xác nhất, phải có một khu vực nơi đó quá khứ không phủ một cái bóng, nơi mà thời gian, quá khứ hay hiện tại hay tương lai, không có ý nghĩa gì cả. Chúng ta luôn luôn cố gắng nhận xét bằng từ ngữ một điều gì đó mà chúng ta không biết. Điều gì chúng ta không biết chúng ta đều cố gắng hiểu và gán cho nó những từ ngữ và biến nó thành một huyên náo liên tục. Và thế là chúng ta nhồi nhét vào bộ não của chúng ta mà đã đầy ắp rồi những sự kiện, những trải nghiệm, hiểu biết thuộc quá khứ. Chúng ta nghĩ rằng theo tâm lý hiểu biết có tầm quan trọng lớn lao, nhưng điều đó không phải như vậy. Bạn không thể thăng hoa nhờ vào hiểu biết; phải có một kết thúc của hiểu biết cho cái mới mẻ hiện hữu. Mới mẻ là một từ ngữ để diễn tả một điều gì đó mà trước kia không bao giờ có mặt. Và vùng đất đó không thể hiểu rõ hay nắm bắt được bằng những từ ngữ hay những biểu tượng: nó ở đó vượt khỏi mọi hồi tưởng.

Krishnamurti

Ông Không dịch

Share