Bài độc quyền Sáng tác Tản văn

GHI CHÉP CUỐI ĐỜI CỦA KRISHNAMURTI (13): KHÔNG THỂ ĐO LƯỜNG CÁI VÔ HẠN

Hunters
Written by Hunters

Thứ ba, ngày 19 tháng 4 năm 1983

Mùa đông này có mưa liên tục, ngày này sang ngày khác, gần như suốt ba tháng vừa qua. Đó là một điều ngông cuồng và ngược ngạo của California này – hoặc không một giọt mưa nào cả hoặc mưa đến độ ngập lụt đất đai. Đã có những cơn bão thật to và không bao nhiêu ngày có ánh mặt trời. Ngày hôm qua mưa suốt ngày và sáng nay những đám mây hạ thấp trên những quả đồi và bầu trời khá ảm đạm. Tất cả những chiếc lá đều bị rũ xuống bởi cơn mưa ngày hôm qua. Quả đất rất ướt át. Cây cối và cây sồi hoành tráng chắc chắn đang hỏi mặt trời ở đâu.
Vào một buổi sáng đặc biệt như thế này cùng những đám mây đang che giấu núi non và những quả đồi hầu như hạ thấp xuống thung lũng, sống nghiêm túc là gì? Có một cái trí – hay, nếu bạn muốn, bộ não – rất nghiêm túc, rất tĩnh lặng là gì? Chúng ta có khi nào nghiêm túc không? Hay chúng ta luôn luôn sống trong một thế giới của hời hợt, trải qua nhiều lối sống khác nhau, đánh nhau, cãi cọ, hung dữ về một điều gì đó hoàn toàn nhỏ nhặt? Nó có ý nghĩa gì khi có một bộ não rất tỉnh thức, không bị giới hạn bởi những tư tưởng, những kỷ niệm và những hồi tưởng riêng của nó? Nó có ý nghĩa gì khi có một bộ não được tự do không còn những rối loạn, những đau thương, những lo âu và những đau khổ triền miên của cuộc sống? Liệu rằng có thể có được một cái trí tự do hoàn toàn, bộ não tự do, không bị tạo khuôn bởi những ảnh hưởng, bởi trải nghiệm và bởi vô số tích lũy của hiểu biết?

Hiểu biết là thời gian; học hỏi có nghĩa là thời gian. Học chơi đàn vĩ cầm cần sự kiên nhẫn vô hạn, nhiều tháng dài luyện tập, nhiều năm tập trung đầy hiến dâng. Học để có được một kỹ năng, học để trở thành một vận động viên hay lắp ghép một động cơ tốt hay đi tới mặt trăng – tất cả sự việc này đòi hỏi thời gian. Nhưng có bất kỳ sự việc gì phải học hỏi về cái tinh thần, cái tôi, về bạn là gì – tất cả những thay đổi lạ lùng đột ngột, những phức tạp của những phản ứng và hành động của người ta, hy vọng, thất bại, đau khổ và hạnh phúc – có điều gì phải học hỏi về tất cả những sự việc đó? Như chúng ta đã nói, trong một khu vực nào đó của sự hiện hữu vật chất của người ta, thu gom hiểu biết và hành động từ hiểu biết đó, đòi hỏi thời gian. Có phải rằng chúng ta mang cùng nguyên tắc đó, triển khai cùng chuyển động của thời gian đó vào trong thế giới tâm lý? Cũng vậy ở đó chúng ta nói rằng chúng ta phải học hỏi về bản thân của chúng ta, về những phản ứng của chúng ta, cách cư xử của chúng ta, những phấn khích và trầm cảm của chúng ta, những tưởng tượng của chúng ta và vân vân; chúng ta nghĩ rằng tất cả sự việc đó cũng đòi hỏi thời gian.

Bạn có thể học hỏi cái bị giới hạn, nhưng bạn không thể học hỏi cái vô giới hạn. Và chúng ta cố gắng học hỏi toàn lãnh vực của cái tinh thần, và nói rằng việc đó cần thời gian. Nhưng thời gian có lẽ là một ảo tưởng trong lãnh vực đó, nó có lẽ là một kẻ thù. Tư tưởng sáng chế ảo tưởng, và ảo tưởng đó tiến hóa, phát triển, mở rộng. Ảo tưởng của mọi hoạt động tôn giáo thời gian trước đây chắc phải bắt đầu rất, rất đơn giản, và bây giờ hãy xem thử nó ở chỗ nào – với quyền lực vô hạn, những tài sản to lớn, sự tích lũy nghệ thuật quá nhiều, kho tàng của cải, hệ thống chức sắc tôn giáo đang đòi hỏi sự tuân phục, đang thúc giục bạn có thêm nhiều trung thành hơn. Tất cả cái đó là sự bành trướng, sự nuôi dưỡng và sự tiến hóa của ảo tưởng mà đã phải mất nhiều thế kỷ. Và cái tinh thần là toàn bộ các thứ chứa đựng của ý thức, là ký ức của mọi sự việc quá khứ và đã chết. Chúng ta đã cho ký ức sự quan trọng như thế đó. Cái tinh thần là ký ức. Tất cả truyền thống chỉ là quá khứ. Chúng ta bấu víu nó và muốn học hỏi mọi điều về nó, và nghĩ rằng thời gian rất cần thiết cho việc đó giống như trong lãnh vực khác.

Tôi thắc mắc không hiểu người ta có khi nào hỏi liệu rằng thời gian có một kết thúc – thời gian để trở thành, thời gian để thành tựu? Có bất cứ điều gì phải học hỏi về tất cả việc đó? Hay người ta có thể thấy rằng toàn chuyển động của cái ký ức ảo tưởng này, mà hiện ra như thật, có thể kết thúc. Nếu thời gian có một kết thúc, vậy thì điều gì là sự liên hệ giữa cái vượt khỏi thời gian và tất cả những hoạt động vật chất của bộ não như ký ức, hiểu biết, những hồi tưởng, những trải nghiệm? Điều gì là sự liên hệ giữa hai sự việc này? Hiểu biết và tư tưởng, như chúng ta đã thường nói, bị giới hạn. Cái bị giới hạn không thể có bất kỳ liên hệ nào với cái vô giới hạn nhưng cái vô giới hạn có thể có sự giao tiếp nào đó với cái bị giới hạn, mặc dù sự giao tiếp đó chắc chắn luôn luôn bị giới hạn, chật hẹp, phân chia.

Người ta có lẽ hỏi, nếu người ta lưu tâm đến lợi lộc, ích lợi của tất cả việc này là gì, ích lợi của cái vô giới hạn là gì, con người có thể có lợi lộc gì từ nó? Chúng ta luôn luôn muốn một phần thưởng. Chúng ta sống dựa vào nguyên tắc thưởng và phạt, giống như một con chó đã được huấn luyện; bạn thưởng nó khi nó vâng lời. Và chúng ta gần giống như vậy trong ý nghĩa rằng chúng ta muốn được thưởng cho những hành động của chúng ta, cho sự vâng lời của chúng ta và vân vân. Đòi hỏi như thế sinh ra từ bộ não bị giới hạn. Bộ não là trung tâm của tư tưởng và tư tưởng luôn luôn bị giới hạn trong mọi trường hợp. Nó có lẽ sáng chế ra cái vĩ đại, kinh điển, cái vô giới hạn, nhưng sự sáng chế của nó luôn luôn bị giới hạn. Đó là lý do tại sao người ta phải hoàn toàn tự do khỏi tất cả lao dịch và khó nhọc của cuộc sống và khỏi những hoạt động tự cho mình là trung tâm để cho cái vô giới hạn hiện hữu.

Cái vô giới hạn không thể đo lường được bởi những từ ngữ. Chúng ta luôn luôn cố gắng hướng cái vô giới hạn vào cái khung của từ ngữ, và biểu tượng không là thực tại, sự thật. Nhưng chúng ta tôn sùng biểu tượng, vì vậy chúng ta luôn luôn sống trong một trạng thái bị giới hạn.

Thế là hòa cùng những đám mây đang lơ lững trên ngọn cây và tất cả chim chóc ngừng hót, đang chờ đợi cơn giông bão sấm sét, đây là một buổi sáng thích hợp để nghiêm túc, để nghi vấn toàn tổng thể của sự hiện hữu, để tra xét ngay những thần thánh và mọi hoạt động của con người. Cuộc sống của chúng ta rất ngắn ngủi và trong suốt thời kỳ ngắn ngủi đó không có học hỏi gì về toàn lãnh vực của cái tinh thần, mà là chuyển động của ký ức; chúng ta chỉ có thể quan sát nó. Quan sát không có bất kỳ chuyển động nào của tư tưởng, quan sát không có thời gian, không có hiểu biết của quá khứ, không có người quan sát là bản thể của quá khứ. Chỉ nhìn ngắm. Nhìn ngắm những đám mây kia đang tạo hình thể và đang tạo lại hình thể khác, nhìn ngắm những cái cây, những con chim bé tí. Nó là mọi phần của sự sống. Khi bạn nhìn ngắm đầy chú ý, đầy ân cần, không có gì phải học hỏi; chỉ có không gian, tĩnh lặng và trống không bao la đó, mà là năng lượng hủy diệt trọn vẹn.

Krishnamurti

Ông Không dịch

Share