Trí thức- Giáo dục

Sự lỡ hẹn của Giáo dục Montessori

su-lo-hen-cua-giao-duc-montessori
Written by Tô Lông

Phương pháp của bà ấy là dành cho công chúng. Và thế rồi bỗng dưng nó trở thành một đặc ân.

Khi con gái tôi còn nhỏ, tôi sống trong một ngôi nhà cách căn hộ của chúng tôi vài dãy nhà — một ngôi nhà nhiều tầng theo phong cách Tudor, với trang trí màu đỏ và một ống khói bằng gạch và một sân chơi toàn bằng gỗ. Cửa sổ tầng một của nó bị che khuất bởi những bụi cây cao xanh không tưởng, và mọi thứ phù hợp với tuổi thơ đang chờ đợi con gái tôi, hoặc có lẽ chỉ tôi tin như vậy. Khi tôi vào bên trong, những mong đợi của tôi đã được đáp ứng. Những đứa trẻ, từ hai đến sáu tuổi, nghiêm túc và thanh thản, thỉnh thoảng nói với nhau bằng giọng trầm, ân cần. Chúng xếp chồng lên nhau các khối, chuỗi hạt và sắp xếp bảng chữ cái, và tất nhiên tôi đã từng thấy những loại khối và chuỗi hạt và bảng này trước đây, nhưng chưa bao giờ là những hình ảnh cụ thể, tinh tế về chúng. Khi đến giờ “đi trên đường thẳng” —một phong tục buổi sáng, trong đó bọn trẻ đi theo một dải băng trên sàn, xung quanh, im lặng và cách nhau một cách thận trọng — tôi cảm thấy choáng ngợp trước cảm giác tuân thủ.

Đây là trường Montessori địa phương của chúng tôi, và tôi đã tự thuyết phục mình rằng, với một chút kinh nghiệm và tự thân vận động, tôi bằng cách nào đó có thể kiếm được tiền để gửi con gái tôi đến đó. Tôi đã lên lịch phỏng vấn theo yêu cầu của con bé; sau đó, hiệu trưởng nói với tôi, “Ồ, cô bé là một giấc mơ,” và ngay lúc đó tôi đã ký hợp đồng Sea Org để đổi lấy một năm nhập học của con tôi. Nhưng khi tôi xem xét lại vấn đề chi phí, vào cuối tuần sau, tôi kết luận rằng tôi chỉ có thể trả học phí nếu tôi lâm vào tình trạng nợ thẻ tín dụng — và, thực sự, nếu điều đó đủ điều kiện để có thể “chi trả” một cái gì đó, thì liệu có cái gì bạn không thể đủ khả năng chi trả hay không? Tôi đã rút đơn đăng ký của con gái, và để tự xoa dịu bản thân, tôi đã mua một bảng đếm hàng trăm mảnh theo phong cách Montessori cho con gái trên Amazon. (Con bé hầu như không chạm vào nó, và tôi đã tặng cái bảng đếm sau khi đứa con trai bé mới biết đi của tôi tỏ ra thích ăn các con số.)

Đối với những phụ huynh tò mò về ngân sách của phương pháp Montessori, có niềm an ủi là có ảnh hưởng rộng rãi và lâu dài của người sáng lập phong trào, Maria Montessori, bác sĩ và nhà giáo dục người Ý, người có những ý tưởng và phát kiến phổ biến ngay cả ở những trường mầm non không mang tên bà. Việc tránh sử dụng bàn học cá nhân để sử dụng thảm và bàn dành cho trẻ em, ưu tiên của việc học thực hành, quan sát hàng ngày như “thời gian vòng tròn” (khi trẻ em ngồi xếp bằng trên thảm để chia sẻ tin tức và tham gia vào các bài học nhóm) và “thời gian lựa chọn” (khi trẻ bận rộn với nhiều “trung tâm” lớp học khác nhau về nghệ thuật, âm nhạc, xây tháp, v.v.) – tất cả những yếu tố này của giáo dục mầm non đều xuất phát từ triết lý của Montessori.

Vào đầu thế kỷ 20, thật là một cuộc cách mạng khi nghĩ rằng sựgiáo dục của một đứa trẻ có thể lấy trẻ làm trung tâm – được định hình dựa trên bộ não và cơ thể thực tế của trẻ. Montessori và nhiều đệ tử của bà đã làm nên điều này. Hơn nữa, họ tin vào một điều mà ngày nay dường như vẫn còn phản trực giác: về bản chất, trẻ em là những sinh vật có phương pháp, tự định hướng bản thân với một đạo đức làm việc mạnh mẽ, có khả năng tập trung cao độ và rằng xu hướng thiếu chú ý và thích phá bĩnh của chúng có thể là một phản ứng hợp lý với môi trường xung quanh không hài hòa. Như Cristina De Stefano viết trong “Đứa trẻ là giáo viên” (Other Press ấn hành), một cuốn tiểu sử mới về Montessori, “Trẻ em, được đặt trong môi trường thích hợp, được cung cấp các vật liệu phù hợp, sẽ sớm ngừng bị kích động và ồn ào và chuyển thành những sinh vật yên tĩnh, bình tĩnh, vui vẻ làm việc.”

Triết lý giáo dục có trật tự và yên tĩnh nhất này đã khởi đầu trong hoàn cảnh nghiệt ngã và hỗn loạn nhất. Năm 1897, Montessori, một trong những phụ nữ đầu tiên ở Ý có bằng y khoa, vừa tốt nghiệp Đại học Rome và đang làm tình nguyện viên tại phòng khám tâm thần của trường, nơi mà trách nhiệm của cô là đến thăm những nhà thương điên khủng khiếp của thành phố. Vào thời điểm đó, bệnh tâm thần được nhiều người Công giáo coi là một dạng quả báo của thần thánh, nhưng Montessori đã trở nên gắn bó với những trẻ em sống trong trại tị nạn, nhiều em đã bị mắc chứng tật nguyền, mặc dù những em khác chỉ đơn giản là bị suy dinh dưỡng hoặc bị bỏ rơi. Sự quan tâm của cô đối với trẻ em đã dẫn cô đến các tác phẩm của nhà tiên phong giáo dục đặc biệt Édouard Séguin, người đã sử dụng quả bóng, khối, hạt, cúc áo và các dụng cụ hàng ngày trong công việc của mình với trẻ em tị nạn ở Paris, và của Friedrich Froebel, nhà giáo dục người Đức, người khởi nguồn cho khái niệm về trường mẫu giáo và đặt tên cho đồ chơi được gọi là “Quà tặng của Froebel”: quả cầu sợi, quả cầu bằng gỗ và khối trụ. Séguin và Froebel hiểu rằng mong muốn được chạm vào và thao túng mọi thứ xung quanh của trẻ em, dễ bị nhầm lẫn là hành vi cần được quản lý, mà thay vào đó thì nên được xếp vào tự giáo dục.

Năm 1900, ở tuổi hai mươi chín, Montessori trở thành đồng giám đốc của Trường Orthophrenic, ở Rome, học viện đào tạo giáo viên giáo dục đặc biệt đầu tiên của quốc gia. Các thực tập sinh đã làm việc với những học sinh được chọn từ các trại tị nạn hoặc những bạn nhỏ không thể theo kịp tại các trường tiểu bang. Trong hai năm, Montessori đã dạy học sinh và giáo viên tới 11 giờ mỗi ngày, sau đó làm việc đến khuya để đọc, viết và phác thảo các kế hoạch cho “những món quà” lấy cảm hứng từ Froebel của riêng cô. Một số học sinh của bà, thật đáng kinh ngạc, đã vượt qua các kỳ thi cấp tiểu học giống như các bạn đồng trang lứa học theo hệ chính thống, mặc dù Montessori đã từ chối kết quả — thành tích mạnh mẽ của “những nhóc ngốc nghếch”, như cách bà gọi chúng, giống như một bản cáo trạng của hệ thống trường học của nhà nước hơn nó là sự chứng thực cho phương pháp sư phạm của cô.

Trường học Orthophrenic cũng là điểm mấu chốt quan trọng trong một bộ phim tâm lý tình cảm cá nhân: Montessori đã yêu đồng giám đốc của mình, Giuseppe Montesano và sinh đứa con trai của họ trong bí mật. Đứa trẻ bị gửi về cho một bà nuôi ở quê; Montesano kết hôn với một phụ nữ khác, và Montessori, cảm thấy không thể gần gũi với người yêu cũ của mình, đã từ chức khỏi vị trí giám đốc. Trong thời khắc này, De Stefano viết, cô ấy đã mất “tất cả những gì cô ấy đã làm cho giáo dục đặc biệt, sứ mệnh mà đã khiến cô ấy đã từ bỏ đứa con trai của mình khi mới sinh.” Sự hy sinh như vậy chắc chắn sẽ tạo nên một trục quay bi thảm cho bộ phim tiểu sử về cuộc đời của Montessori. Nhưng nó không hoàn toàn phản ánh các sự kiện thực tế: sau khi từ chức, cô ấy theo đuổi nghiên cứu nhân chủng học ở các trường công lập chính thống, dịch xong khoảng sáu trăm trang các tác phẩm của Séguin sang tiếng Ý, và hẹn lịch giảng bài tại Đại học Rome, nơi cô ấy đề xuất “Nền tảng thực tế của một cuộc cải cách sâu rộng trong các trường học của chúng ta.” (Cô ấy đã đoàn tụ với con trai mình, Mario, khi cậu ấy còn là một thanh thiếu niên, và khi trưởng thành, cậu ấy trở thành một trong những cộng tác viên thân thiết nhất của cô ấy.)

Cơ hội theo đuổi cải cách đó đến vào năm 1906, khi Montessori, hiện là một nhà giáo dục nổi tiếng, nhận được sự ủng hộ của một nhóm các nhà tài chính La Mã. Năm tiếp theo, vào ngày Lễ Hiển Linh, cô mở phòng học đầu tiên của mình – Casa dei Bambini, hay Nhà Thiếu nhi – trong một khu tập thể ở San Lorenzo, một khu dân cư của tầng lớp lao động có tỷ lệ nghèo đói cao. Trên danh nghĩa, con gái của giám đốc tòa nhà được giao phụ trách, trông coi khoảng năm mươi trẻ em, từ hai đến sáu tuổi, trong các hoạt động như thắt nút, đổ nước và vẽ bằng bút chì màu. Các trường học được nhân lên ở Ý, sau đó trên khắp châu Âu, thường tìm thấy môi trường thân thiện nhất ở các khu vực có sự hiện diện xã hội chủ nghĩa mạnh mẽ. Tại Casa dei Bambini ở Naples, một số học sinh nghèo đến mức không quen với những đồ dùng mà chúng bày ra trong bữa ăn; ở Pháp, các lớp học Montessori được thành lập nhằm mục đích hỗ trợ những trẻ em bị tổn thương bởi Chiến tranh thế giới thứ nhất. Tuy nhiên, những đứa trẻ này, mặc dù thiếu thốn, vẫn có phản ứng tuyệt vời đối với các phương pháp của Montessori. Đặc biệt, các em đã tiến bộ nhanh chóng và nhiệt tình trong kỹ năng viết của mình, được khuyến khích bởi một hệ thống gồm — các chữ cái có thể di chuyển được, cắt từ giấy nhám và dán lên bảng — dựa trên trò chơi, thay vì học thuộc lòng.

Montessori đã tìm ra các đường nét trong triết lý của mình và bà đã trình bày chi tiết chúng trong cuốn sách đầu tiên của mình, được xuất bản với tên gọi “Phương pháp Montessori” ở Mỹ, vào năm 1912. Nó đã được tiên tri theo những cách đến nay vẫn còn kỳ lạ. Các phòng học của cô ấy đã loại bỏ phần thưởng và hình phạt — trong số rất nhiều lời khiển trách của cô ấy đối với trò chơi cuối cùng theo kiểu thiên đường hay địa ngục của Nhà thờ Công giáo — và nhằm truyền động lực nội tại và sự tự điều chỉnh, những khái niệm được thúc đẩy bởi các bậc thầy nuôi dạy con cái cực kỳ phổ biến ngày nay, chẳng hạn như Janet Lansbury và Tiến sĩ Becky. Trong lời than thở của cô rằng những thanh thiếu niên đang “phải đối mặt với sự tống tiền nhỏ nhen của “điểm kém”, Montessori đã dự đoán về “phong trào không có điểm” trong các trường học, phong trào chọn không tham gia các bài kiểm tra tiêu chuẩn và vô số bài viết chỉ ra rằng tập trung vào điểm số và bài kiểm tra có thể không khuyến khích việc học có ý nghĩa. Và, khi cô khẳng định rằng, theo cách nói của De Stefano, “chủ nghĩa độc đoán và cạnh tranh – các thành phần của trường học như quan niệm truyền thống – tạo ra bạo lực”, Montessori đã thấy trước các khía cạnh của con đường dẫn từ trường học đến nhà tù.

“Đứa trẻ, một con người tự do, phải dạy chúng ta và dạy xã hội về trật tự, bình tĩnh, kỷ luật và hòa hợp,” Montessori viết. Theo một cách nào đó, động cơ của phương pháp của cô là nghịch lý: trật tự là tự do, và ngược lại; giáo viên là phụ thuộc vào trẻ em, nhưng quyền lực đến từ đó; một đứa trẻ phải được để tự do với các đồ đạc của riêng mình, nhưng được để lại cho chúng một cách có hệ thống, và các đồ đạc phải được làm bằng gỗ.

Các nhà xuất bản Mỹ và Ý của De Stefano đã tuyên bố, trong tài liệu quảng cáo và bản sao áo khoác của họ, rằng “Đứa trẻ là giáo viên” là “tác phẩm tiểu sử đầu tiên về Maria Montessori được viết bởi một tác giả không phải là thành viên của phong trào Montessori, nhưng người này đã được cấp quyền truy cập vào các bức thư, nhật ký, ghi chú và văn bản gốc do chính Montessori viết.” Đó là một tuyên bố gây tò mò, vì nhà báo Rita Kramer đã xuất bản một cuốn tiểu sử, vào năm 1976, dựa trên kho lưu trữ của Association Montessori Internationale và các cuộc phỏng vấn với Mario và các thành viên khác trong gia đình. Trong lời bạt của mình, De Stefano đã phủ nhận cuốn sách đó là “đáng tin nhưng cũ rồi”, tuy nhiên, đôi khi tiểu sử của chính cô ấy dường như là một loại thông tin Kramer, tóm tắt lại những sự kiện giống nhau và lấy ra từ cùng một kho giai thoại và trích dẫn, nhưng thường lược bỏ chúng khỏi bối cảnh lịch sử, văn hóa hoặc sư phạm.

Những gì De Stefano thực sự giúp ích cho chủ đề về Montessori đó là một phong cách riêng biệt — cô ấy kể lại cuộc đời của Montessori trong một thì hiện tại mang tính khai báo, đôi khi là hypebol, bắt đầu với một cô bé Maria ngồi trong một lớp học ở Rome, vào năm 1876, rằng “giống như tất cả những người khác trong Vương quốc Ý: giống như một nhà tù dành cho trẻ em.” Khi Maria đọc to cho cả lớp nghe, “cô ấy khiến tất cả mọi người phải khóc.” (Thật không? Mọi người á?) Các chương ngắn và tốc độ nhanh: Maria đang phỏng vấn vào trường y khoa ở trang mười một. Cô ấy dường như phát sáng một mình trong bóng tối; cô ấy có rất ít tiền nhân (ngoại lệ là Séguin, người mà De Stefano dành hai chương) và không có phần sau khi qua đời. Khi cô ấy chết, cuốn sách dừng ở đó.

Và sau khi Maria Montessori chết là gì? De Stefano chỉ trích những người hoài nghi giấu tên tin rằng “ý tưởng của Montessori không thể áp dụng trong các trường học dành cho đại chúng, rằng chúng chỉ phù hợp với con nhà giàu, những người học trường tư.” Tuy nhiên, điều trớ trêu rõ ràng là cuộc thập tự chinh của Montessori đại diện cho những người nghèo nhất và kém quyền lực nhất trong xã hội là di sản dễ thấy nhất của nó là các trường tư thục chọn lọc dành cho dân tộc thiểu số. Khi tin tức về thí nghiệm San Lorenzo lan truyền vòng quanh Rome, hai trong số những người đầu tiên áp dụng là thị trưởng thành phố và Đại sứ Anh tại Ý; chẳng bao lâu, các nhà quý tộc và các nhà ngoại giao đã tổ chức các lớp học Montessori trong phòng khách của họ. Trường Montessori đầu tiên ở Bắc Mỹ bắt đầu trong một lâu đài Georgia ở Westchester, vào năm 1911, với 12 học sinh: 6 người con của Frank Vanderlip, người sáng lập Cục Dự trữ Liên bang, và một số anh em họ và bạn bè. Nhà giáo dục Helen Parkhurst, người được đào tạo theo Montessori ở Rome, đã tiếp tục thành lập Trường Dalton, ở Thành phố New York, nơi học phí hiện đã lên tới năm mươi bảy nghìn đô la. Và, mặc dù ảnh hưởng của Montessori vẫn là một động lực nổi tiếng trong các chương trình phổ thông trước tuổi đến trường, nhưng nó đột ngột giảm sút ở các trường mẫu giáo công lập, nơi mà các tiêu chuẩn Common Core vắt kiệt trò chơi miễn phí để ủng hộ các bài tập và đánh giá học tập. Ngày nay, chỉ có vài trăm trường Montessori công lập ở Mỹ, và như Mira Debs, giám đốc điều hành của chương trình Nghiên cứu Giáo dục của Yale, đã chỉ ra rằng, họ có xu hướng đi theo một khuôn mẫu, “trở nên da trắng hơn và giàu có hơn theo thời gian.”

Đồ thị sự trỗi dậy của Montessori có những điều tương tự như đồ thị phát triển của nhiều người có tầm nhìn xa trông rộng. Như De Stefano chỉ ra, tác động mất phương hướng của sự nổi tiếng đã nuôi dưỡng cô ấy sự phụ thuộc vào sự chung thủy, mà còn là sự ngờ vực hoang tưởng ngay cả những người thân nhất của cô ấy. (Khi cô ấy chia tay với Samuel McClure, nhà xuất bản đã giúp thúc đẩy công việc của cô ấy ở Mỹ, một người ủng hộ thất vọng đã nhận xét: “Đối với tôi, cô ấy dường như không có đủ khả năng để biết bạn bè của mình là ai.”) Niềm tin nhiệt thành vào triết lý của cô ấy và các phương pháp tạo ra sự phổ biến của chúng, nhưng cũng lo sợ rằng sự phổ biến sẽ làm loãng và phá hủy chúng. Sự trường tồn của sự sùng bái Montessori một phần đến từ những nỗ lực cực độ của cô để bảo vệ công việc của mình khỏi bị ô nhiễm: cô duy trì độc quyền cá nhân trong việc đào tạo và cấp chứng chỉ cho giáo viên theo phương pháp của mình, quản lý chặt chẽ việc phân phối các văn bản và công cụ Montessori, và thậm chí còn tìm kiếm bằng sáng chế cho các biến thể nhỏ của cô ấy trên các vật thể quen thuộc như khối chữ cái hoặc bàn tính.

Tất nhiên, những gì cô ấy đang cố gắng kiểm soát là nguyên tắc trong tài sản trí tuệ của chính cô ấy. Vào khoảng bốn mươi tuổi, khi các trường học của cô tiếp tục phát triển và nhu cầu đào tạo của cô ngày càng tăng, Montessori từ chức tại Đại học Rome, hy vọng sẽ tập trung hoàn toàn vào phong trào giáo dục đang phát triển của mình. “Kể từ bây giờ,” Kramer viết, “cô ấy sẽ hỗ trợ bản thân và những người phụ thuộc của cô ấy dựa trên số tiền thu được từ các khóa đào tạo của cô ấy và tiền bản quyền từ sách và tài liệu giáo khoa của cô ấy, một hoàn cảnh khiến cho các hoạt động của cô ấy sở hữu một khía cạnh thương mại nhất định mà chúng sẽ không có nếu cô ấy vẫn là một học giả được trả lương ủng hộ những ý tưởng của cô ấy trong một khuôn khổ học thuật.” Nói cách khác, các khuyến khích tài chính khiến nhiều khả năng dự án của Montessori — sự kết hợp giữa lòng vị tha và sự tìm tòi khoa học, sinh ra trong các trại tị nạn và khu ổ chuột — sẽ trở thành giao dịch và độc quyền. Trong khi đó, sự nổi tiếng ngày càng tăng của cô ấy bảo đảm rằng cô ấy sẽ trôi ra khỏi phòng thí nghiệm sư phạm của các trường trung học phổ thông và đi vào phòng vẽ của những nhà hảo tâm thượng lưu của cô ấy. Theo lời của Kramer, phương pháp Montessori dành cho những đứa trẻ da trắng giàu có vì những điều tốt sẽ mang lại hiệu quả, nhưng cũng bởi vì cô ấy ngày càng xem dự án của mình, theo cách nói của Kramer, là “một công việc kinh doanh có thể được cấp bằng sáng chế”. Phương pháp không chỉ là thứ cần được dạy; nó là một cái gì đó để được bán.

Bán nó không chỉ liên quan đến tầm nhìn lý tưởng hóa của đứa trẻ mà còn là kỳ vọng lý tưởng hóa về bối cảnh mà đứa trẻ nên được giáo dục. Là một người Công giáo sùng đạo nhưng chống đối giáo điều, Montessori than thở về quan điểm rằng phương pháp sư phạm của bà đã định hình đứa trẻ theo một khuôn mẫu nào đó được xã hội ưa thích hơn là tạo ra những con đường để “những điểm mạnh của chính trẻ em được Tạo hóa ban tặng cho chúng” xuất hiện. “Trong những biểu hiện phi thường này của tâm hồn trẻ thơ, quá nhiều được xem là sản phẩm của một phương pháp giáo dục nào đó,” cô viết. “Điều thiếu sót tại các trường phổ thông là một cách học tập tự do hơn và giao các nhiệm vụ cá nhân và khách quan. ‘Phép màu’ đã chính thức bị lãng quên”. Nền kinh tế đi xuống mà Montessori mô tả ở đây có lẽ là điều không thể tránh khỏi đối với một mô hình giáo dục với tiêu chuẩn cao về khả năng tiếp cận về đào tạo, tài liệu và kinh phí – nhưng điều này đến từ việc làm của chính cô. Tất nhiên, sự khinh miệt của cô ấy dành cho bản thân “những ngôi trường phổ thông”, chứ không phải những học sinh trong đó; nhưng, một lần nữa, sự khinh miệt là cấu trúc.

Khinh thường cũng có thể giống với hoạt động từ thiện. Vào năm 2018, Jeff Bezos, cựu học sinh Montessori giàu nhất thế giới, đã thông báo rằng ông đang đầu tư hai tỷ đô la vào Quỹ Ngày ĐẦU TIÊN của mình, một phần dành riêng để thiết lập “một mạng lưới học bổng toàn phần, chất lượng cao lấy cảm hứng từ trường mầm non Montessori.” Dự án đã mở năm trường học ở Washington kể từ năm 2020, với kế hoạch mở rộng sang Florida và Texas trong năm nay. Lời cam kết của Bezos khiến một số chuyên gia giáo dục mầm non, bao gồm Mira Debs, ở Yale, và Joel Ryan, giám đốc điều hành chương trình Head Start của Washington, đặt câu hỏi tại sao một người đàn ông sở hữu hai trăm tỷ đô la lại chọn cạnh tranh với các chương trình giáo dục mầm non công lập thiếu tiền mặt thay vì chỉ đơn giản là cho các ngôi trường này thật nhiều tiền. Câu trả lời có thể được tìm thấy trên trang web của Quỹ Ngày ĐẦU TIÊN, trong đó nói rằng, “Đối tượng khách hàng mà nhóm các nhà truyền giáo này sẽ phục vụ rất đơn giản: trẻ em trong các cộng đồng chưa được phục vụ trên khắp đất nước.” Có một sự kinh dị dystopian trong lời hứa này — nó gợi lên hình ảnh những giáo viên mầm non Dòng Tên đi chân trần và bị mất nước trên hàng dặm sàn nhà kho Amazon để tìm kiếm một bảng đếm trăm mảnh khi ở nơi khác, một đứa trẻ đang chờ đợi phía sau chiếc chuông cửa, nóng lòng muốn Đánh giá Trải nghiệm Khách hàng.

Tuy nhiên, không có gì mới về việc thêm một chút thiên chức tôn giáo vào chủ nghĩa tư bản tiêu dùng. Trên thực tế, Bezos có vẻ là điển hình của phần lớn giới bình luận Mỹ khi xem giáo viên qua lăng kính giống như một nhân viên Amazon: vô hình, thiết yếu, bị gạt ra ngoài lề, phụ thuộc vào điểm số, người mà mọi thứ phụ thuộc vào và chịu trách nhiệm cho mọi sai lầm. Nếu Bezos có thể tái tạo phương pháp sư phạm lấy trẻ em làm trung tâm như một hình thức dịch vụ khách hàng, thì có lẽ Montessori tiên tri cũng đã đoán trước được điều đó. “Những người giáo viên chúng tôi chỉ có thể giúp công việc đang diễn ra,” cô viết, “như những người hầu chờ đợi chủ nhân”.

Nguồn: Jessica Winter – The New Yorker

Dịch: Tô Lông

Share